|
سنگ ها از تجمع كاني ها حاصل مي شوند . بعضي از سنگ ها از يك نوع و بعضي از چند نوع كاني تشكيل شده اند . كاني ها مواد جامد ، طبيعي ، معمولاً متبلور ، غير آلي و همگن هستند كه تركيب شيميايي نسبتاً ثابتي دارند . كاني هاي تشكيل دهنده سنگ ها ، يا به اصطلاح كاني هاي سنگ ساز ، بر حسب انواع سنگ ها به سه گروه كاني هاي ماگمايي ، رسوبي و دگرگوني به شرح زير تقسيم مي شوند :
2 . 1 . سنگ هاي آذرين
سنگ هاي آذرين از انجماد مواد مذاب دروني زمين به وجود مي آيند . مواد مذاب كه خود از ذوب سنگ هاي پوسته يا گوشته زمين به وجود مي آيند ، تركيب سيليكاتي دارند و ماگما ناميده مي شوند . تركيب شيميايي ماگما متنّوع است . بعضي سيليس زياد ( ماگماي اسيدي ) و بعضي سيليس كمتر و در عوض عناصر آهن ، منيزيم و كلسيم بيشتري دارند
( ماگماي بازي ) .
دما ماگما بيش از 700 درجه سانتي گراد است در اين مذاب جوشان ، گازها ، قطعات بلور در حال رشد و قطعات سنگي كنده شده از سنگ هاي درون زمين وجود دارد.
ماگمايي كه به سطح زمين رسيده باشد بيشتر گازهاي خود را از دست مي دهد ، در اين حال به آن گدازه مي گويند .
از انجماد گدازه در سطح زمين سنگ هاي آتش فشاني به وجود مي آيد ، ماگما ممكن است در اعماق زمين يا در شكستگي ها و يا در آشيانه هاي ماگمايي تدريجاً منجمد شود ؛ در اين حال به سطح زمين نمي رسد و سنگ آذرين دروني به وجود مي آيد .
علت اصلي اختلاف فوران هاي آتش فشاني نوع گدازه است . گدازه هاي بازيك گرانروي كمتري دارند و گازها به آساني خارج مي شوند . در انواع انفجاري مقدار سيليس ماگما زياد و گرانروي آن نيز بيشتر از نوع قبلي است .ثابت كرده اند كه هر قدر مقدار سيليس يك ماگما بيشتر باشد اتصال اتم ها براي تشكيل كاني ها ، با ايجاد بلورهاي درشت همراه است و همين امر موجب گرانروي بيشتر ماگما مي شود . در حالي كه در ماگماي بازيك شبكه مولكولي كاني ها كوچك تر و گرانروي كمتراست .
در ماگماي اسيدي ، گازها و بخار آب به آساني خارج نمي شوند و تجمع آنها موجب ازدياد فشار دروني و در نتيجه انفجار شديد مي شود . اين پديده در آتش فشان هاي اسيدي پديده شناخته شده اي به شمار مي آيد .
يك ماده مذاب ممكن است در اعماق و يا در نزديكي سطح زمين سرد شود . در اين حالت دو نوع سنگ به وجود مي آيد كه از نظر شيميايي و كاني شناسي شبيه به هم هستند ولي از نظر بافت با يكديگر متفاوت هستند . بنابراين هر سنگ آذرين دروني يك معادل بيروني خواهد داشت .
با تركيب كاني شناسي و بافت هفت نوع سنگ آذرين آشنا شديم و دانستيم فراوان ترين سنگ هاي آذرين كدام هستند .سنگ هاي پرسپوليس به علت وفور كوارتز و فلدسپات ، ظاهري روشن دارند و سنگ هاي كم سيليس و به اصطلاح بازيك و ( خيلي بازيك ) به علت وفور كاني هاي آهن و منيزيم رنگ تيره تر از خود ظاهر مي سازند . به اين ترتيب با توجه به رنگ سنگ ( به شرط آنكه سطح تازه شكسته شده سنگ در نظر گرفته شود ) مي توان تا اندازه اي به تركيب سنگ پي برد.
|
|